biekesblog


woensdag 31 oktober 2012

KINDERVRIJ!


Afgelopen week-end las ik in een niet nader te noemen krant een opmerkelijk artikel waarin iemand die zich vertegenwoordiger noemde van de toenemende groep kinderloze mensen aan het woord werd gelaten. Zelf noemen ze zich liever ‘kindervrij’ ipv ‘kinderloos’, zo deelde de dame mee. Dat vinden ze wat positiever klinken. Bij mij roept het achtervoegsel ‘–vrij ‘veeleer minder prettige associaties op. Doorgaans wil men vrij zijn van iets als dat iets schadelijk of op een andere manier negatief is: kankervrij, autovrij,  hormoonvrij. Maar laten we er geen semantische analyse van maken. De dame in kwestie wond er geen doekjes om: de alomtegenwoordigheid van kinderen is een pest. Ze pleitte ronduit voor meer kindervrije ruimte: kindervrije restaurants, kindervrije hotels, kindervrije weetikveels.

Nu hebben we ons allemaal al wel eens geërgerd aan kinderen, of het nu de onze zijn of die van een ander. Wie heeft er nog nooit op een bus/trein/vliegtuig gezeten, knarsetandend, met in een permamente kramp gekromde tenen, vurig hopend dat er asap een einde komt aan de teringherrie, het gejengel, het oorverdovende gekrijs van een of meer kinderen waar we node een vervoermiddel mee moeten delen.
Net zoals we allemaal wel eens hopeloos geïrriteerd raken aan de kassa van de supermarkt terwijl het besje voor ons in de rij tergend traag en niet gehinderd door enig inlevingsvermogen in ons nijpende tijdgebrek en stuiterende ongeduld een voor een haar eurocenten uit de beduimelde portemonnee vist en in de hand van de beleefde kassierster legt.
Net zoals we allemaal wel eens vloeken in de richting van die uitzinnige voetbalsupporters die hun vreugde over de overwinning van hun ploeg met ons menen te moeten delen door middel van oorverdovend getoeter en gejoel, bij voorkeur om 23u ‘s avonds, als de kinderen, jawel dat addergebroed, horen te slapen.
Of zoals de alleenstaanden onder ons wel eens hun wenkbrauwen fronsen en geërgerd hun blik afwenden bij het aanschouwen van kleffe, blindverliefde stelletjes die net niet aan het copuleren slaan naast ons op de bank in het park.
Zoals de vermoeid zwalpende, slonzige jonge moeders onder ons wel eens afgunstig loeren naar de strak in vel en outfit zittende jonge vrouwen die fit en ongehinderd door enig slopend nageslacht door het leven dansen, en dat met een afgunstigmakend gevuld sociaal leven op de koop toe.
De lijst valt aan te vullen tot een ellenlang register van grote en kleine ergernissen van de ene bevolkingsgroep omtrent gedragingen van de andere.
Ergernis is in. Ergernis is big business. Ik pleit overigens schuldig: ik kan me met regelmaat geweldig en ongegeneerd ergeren een aan variatie van gedragingen die in deze samenleving gangbaar blijken te zijn.

Maar ik vrees de dag waarop iemand oproept om winkels, restaurants, hotels te vrijwaren van bejaarden/Nederlanders/kale mannen met een bierbuik /mindervaliden/lager opgeleiden/tieners/mensen met een Antwerps accent/NVA’ers/ikroepmaarwat.

Het staat ons vrij ons te ergeren aan eender welke laag van de samenleving, al valt er meer dan een kanttekening te plaatsen bij het veralgemenen van specifieke eigenschappen naar een hele bevolkingsgroep. ‘Alle Nederlanders zijn luid’ is al net zo’n idiote stelling als ‘Alle mannen houden van voetbal’ of ‘Vrouwen kunnen niet kaartlezen’. Kinderen zijn vervelend en storend is dus zonder meer een kortzichtige en veralgemenende uitspraak. Maar goed, aangezien ergernis een nationale hobby is geworden staat het iedereen dus vrij om zich zoveel en zo vaak te ergeren als hem of haar goeddunkt. Zelfs luidop. Zelfs in de media, sociale en reguliere. Kijk eens aan, wat een overvloed aan kanalen om al die bijtende irritatie te uiten en te delen.
Oproepen om publieke ruimte te vrijwaren van een welbepaalde bevolkingsgroep daarentegen is niet een maar ettelijke stappen te ver. Niemand heeft het recht om te eisen waar en wanneer een welbepaalde bevolkingsgroep zich mag en vooral niet mag bevinden.

Terug naar de kinderloze, excuseer kindervrije eisen:
Ik vraag me af wat dit soort uitsluiting een samenleving bijbrengt. Dat de behoeften van een bepaalde groep mensen die van de andere groep kunnen verdrukken? Vooral als de verdrukte groep onmondig en weinig weerbaar is? Dat we allemaal maar in ons eigen hoekje moeten gaan zitten, gezellig onder gelijkgezinden, met dezelfde noden, wensen en aspiraties?

Het meest bizarre aan deze oproep tot meer kindervrije ruimte is volgens mij wel dit:

1. Kinderen zijn gewoon mensen. Onder een welbepaalde leeftijdsgrens, dat klopt. Maar wel degelijk mensen. Ze hebben dus rechten, mensenrechten. Discriminatie en uitsluiting kunnen dus ook niet t.a.v. kinderen, ook al zijn ze een makkelijke prooi, want niet stemgerechtigd, onmondig en vrij weerloos in hun doen en laten.

2. Ieder van ons is ooit een kind. Ook diegenen die nu zo luid roepen dat ze kinderen vervelende mormels vinden. De kindertijd is een fase in elk mensenleven. Kind zijn maakt deel uit van het leven, net zoals oud worden en sterven. Kinderen groeien op tot volwassenen. We kunnen maar hopen dat ze opgroeien tot verstandige, evenwichtige, verantwoordelijke, solidaire volwassenen. Ik durf betwijfelen of we hen die eigenschappen meegeven door hen te leren dat ze op heel wat plaatsen niet gewenst zijn.

Van een empathische en solidaire maatschappij mogen we verwachten dat ze inspeelt op de noden van al haar leden. Laten we noden en behoeften niet verwarren met ergernissen en louter egoïstische motieven.
Van kinderen wordt verwacht dat ze het overgrote deel van de tijd op school netjes stilzitten en luisteren. Voor wie dat niet lukt is er Ritalin en het clb. Buiten de schooluren mogen ze zich onder mekaar en onder toezicht bezighouden in de opvang, in de jeugdbeweging of de speeltuin (als ze geen buurtbewoners hinderen tenminste).  Daarbuiten zijn ze een last, een bron van ergernis, en kunnen ze op bijzonder weinig empathie rekenen. Onze jongste en kwetsbaarste burgers krijgen steeds minder ruimte, ruimte om te spelen, te dollen, te joelen…om dingen te doen die gezonde kinderen doen. Een dergelijk verzoek om meer kinderloze ruimte getuigt dan ook van een verbijsterend gebrek aan begrip, empathie en solidariteit.

Nog even dit: Onze samenleving vergrijst. De kinderen van nu betalen straks hopelijk ons pensioen. We kunnen maar hopen dat ze daar nog zin in hebben eens het zover is. Wie weet starten ze wel een actiegroep die eist dat die vervelende bejaarden eindelijk eens zelfbedruipend worden.

zondag 7 oktober 2012

Het glazen plafond is een mythe (die je met vakkundig gemanicuurde en gelakte nagels wegkrabt)


Ik hou oprecht van het concept krant. Als ik op zaterdagochtend loom m’n ogen open is ‘joepie, de weekendkrant’ vaak het eerste wat me te binnen schiet. Dat verlangen staat vaak in schril contrast met de ontgoocheling, en zelfs de onversneden ergernis, die mijn krantenpret met enige regelmaat vergalt.

Het was weer van dattum gisteren. De Morgen Muze kwam aandragen met een ‘special’, gekopt ‘de slimste meisjes van de klas’. Binnenin liet de subtitel weinig aan de nieuwsgierigheid over: ‘Het Glazen Plafond? Daar moet je doorheen kijken. De combinatie werk-prive? Als je echt wil, kan alles.’ Kijk eens aan. Zo leert een mens nog eens wat bij, nog  rozig en halfmurw van de slaap en op een nuchtere maag.

Laat ik nu altijd gedacht hebben dat een carriere op topniveau en een nest kinders niet meteen bij mekaar passen als de Gucci-pumps en het gladgebrushte kapsel van Victoria Beckham. Oh onvergeeflijke dwaling.
Dat hele glazen plafond is een mythe, pure fictie, ons in de strot geramd door een stel sikkeneurige vrouwen met premenstrueel syndroom en veel noten op hun zang.

Hoe dat dan concreet in z’n werk gaat, dat hele opklimmen op die wankele en torenhoge carriereladder, daarover vertellen een handvol slimme, want hoogopgeleide dames met ‘ambitie’.
Ik gooi willekeurig wat tips op tafel: huishoudelijk werk uitbesteden zodat je ‘quality time’ kan doorbrengen met je kinderen wanneer je niet aan het werk bent.
Ik vraag me altijd of mensen dat ook zo uitleggen aan hun kroost: ‘Kom jongens, allemaal even stoppen met gamen/lezen/tv-kijken! Mama en papa gaan even wat quality time met jullie doorbrengen. ‘ ‘Wat is dat, quality time?’ ‘Dat is de tijd die we vrijmaken in onze agenda om gezellig te doen met jullie, onze kinderen.’  ‘Oh. Moet dat echt nu? Ik ben net aan het winnen.’ De term is al helemaal lachwekkend als je hem toepast op baby’s, peuters, zieke of hulpbehoevende kinderen. Over dat uitbesteden van de huishoudelijke romslomp wil ik ook iets kwijt:  Hoe leren we onze kinderen meewerken, verantwoordelijkheid nemen, hun eigen troep opruimen, als we hen meegeven dat opruimen/stofzuigen/de was doen iets is wat je aan de iets minder fortuinlijke Olga/Samira overlaat, dat dat activiteiten zijn om op neer te kijken?

Een van de pientere dames liet zich ontvallen dat ze het zo jammer vindt dat er zo weinig vrouwen aan de top staan in de academische wereld. ‘Als ik naar m’n jongere collega’s kijk ben ik verbijsterd hoeveel belang zij hechten aan het moederschap. En hoeveel tijd ze erin steken.’ Sta me toe zelf even verbijsterd te zijn over zoveel egocentrisch gezwets. Nee, laten we vooral geen belang hechten aan softe onzin zoals het moederschap en aan onze kinderen. Die mormels moeten zichzelf maar grootbrengen. Een bijzondere theorie in een samenleving vol sleutelkinderen, tienerzelfmoord en psychische problemen bij kinderen en jongeren. Belang hechten aan status, wedijver en individuele ontplooïng mag dan weer wel.  En waarom zou je überhaupt kinderen willen als je er geen belang aan hecht?

Een paar van de  dames in kwestie roepen vrouwen onrechtstreeks op om zich vooral niet te veel bezig te houden met hun kinderen. ‘Quality time’ is het toverwoord (eentje waar ik net niet van moet braken, maar gelukkig had ik nog maar een hap of twee van m’n boterkoek binnen). ‘Als moeder moet je mikken op individualiteit, zelfredzaamheid en zelfstandigheid.’  Nee, echt? Alsof de meeste moeders niet willen dat hun kinderen zelfredzaam en zelfstandig worden. De vraag is alleen hoe je van kinderen zelfstandige en zelfredzame mensen maakt en – niet geheel onbelangrijk – wanneer? Een baby van 3 a 4 maanden oud, die IS niet zelfstandig, noch zelfredzaam. Of zag u al een zuigeling uit z’n bed kruipen om zichzelf een boterham te smeren en z’n tanden te poetsen? Zo’n wurm kan zich niet voortbewegen, kan niet praten, zich niet aan- of uitkleden en plast en kakt waar het zich bevindt, en dan hebben we het over zelfredzaamheid en zelfstandigheid. We maken onszelf iets wijs als we beweren dat baby’s het prima zonder hun moeder afkunnen. Daar zijn ze van nature namelijk niet toe voorbestemd.

Moeders willen hun kind wel loslaten, en willen zich wel degelijk ontplooien, maar graag wanneer het kind en zijzelf daar klaar voor zijn. En dat is niet 16 weken na de geboorte zoals de wet en de heersende cultuur hier voorzien. Heel wat moeders gruwen intuïtief bij de gedachte hun hulpeloze baby achter te laten bij een vreemde. Maar ze moeten niet zo flauw doen, iedereen doet het, het doet de economie draaien en het is zogenaamd goed voor de sociabilisering en de ontwikkeling van het kind. Als we dat geloven, dan moet er iemand de Noorse of Zweedse  vrouwen dringend eens vertellen dat ze hun kinderen ernstig tekort doen door hen een heel jaar lang bij hun moeder te laten blijven voor die weer aan het werk gaat.
Moeders willen echt wel uitgedaagd worden op hun werk, maar niet ten koste van de levenskwaliteit van henzelf en van hun kinderen. Ja, nanny’s en oma’s kunnen ook kapotte knieën verzorgen, koorts meten, voetbalmatchen bijwonen en boontjes leren doppen. Maar net al die dingen maken ouders van ons en zorgen ervoor dat we een hechte band ontwikkelen met onze kinderen.  Met overbezorgdheid of verwennerij heeft dat niets te maken. Verwennerij is wat ouders doen wanneer ze hun kinderen overstelpen met overbodige materiële rommel. Bergen speelgoed, merkkledij, dure pretparkuitjes moeten het gebrek aan tijd en onverdeelde aandacht vaak compenseren. Maar kinderen hebben nu eenmaal aandacht en tijd nodig, of we dat nu handig vinden of niet.
Zolang er van ouders wordt verwacht dat ze alleen maar meetellen in de wedren als ze van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat beschikbaar zijn en bereid zijn om om 18u te vergaderen zal er weinig of niets veranderen aan de participatie van vrouwen in de academische wereld.

Een paar bedenkingen:
De meeste van deze vrouwen geven toe dat de combinatie werk/gezin een uitdaging is, vooral organisatorisch en logistiek.  ‘Meehollen in de prestatiementaliteit van de academische wereld is lastig’ (en dat ligt vast niet alleen aan de torenhoge pumps van de dames).
Ik geloof het best, dat het lastig is. En wat, beste hoogopgeleide en slimme dames, doen jullie concreet om dat soort obstakels uit de weg te ruimen? Om de weg vrij te maken voor andere vrouwen met overactieve hersens en aspiraties? Om een mentaliteitswijziging op gang te brengen? Naast zeuren dat er te weinig vrouwen zijn die het aandurven of die zich in dergelijke bochten willen wringen…Niets. Moraal van jullie verhaal: niet zeuren, doe gewoon zoals de mannen.

Heeft er al eens iemand van die slimme dames bedacht hoe we vrouwen zouden kunnen helpen en steunen in hun academische aspiraties? Of denken ze dat vrouwen die het moederschap wel laten doorwegen in hun keuzes gewoon te dom zijn voor het wereldse denken?
Dit stuk, dat een aantal vrouwen portretteert die er volgens hen en volgens hun eigen normen in slagen om gezin en carriere te combineren, schetst in geen geval de dagelijkse realiteit waar veel vrouwen mee worstelen. En het helpt hen al helemaal niet vooruit.

Ik krijg echt acute diarree en Tourette van dat hele of/of-discours. Hoezo carriere of kind? Hoezo de combi kan enkel als je je gedraagt zoals uitgerekend die mannen die er niet over denken hun mentaliteit te wijzigen in het voordeel van moeders EN kinderen. Veel vrouwen willen EN een aanwezige en toegewijde moeder zijn, van hun kinderen genieten EN zich ontplooien. Maar dat wordt hen onmogelijk gemaakt door idiote, maar vastgeroeste marktmechanismen, neoliberaal denken en kortzichtig paternalistisch gedachtengoed.

Geef vrouwen de kans om op een rustige en uitgebalanceerde manier moeder te worden en te recupereren van die fysieke en mentale aardverschuiving in hun leven. Ze worden echt niet dommer of minder geëngageerd door een kind te baren. Hun hersenen komen heus niet mee naar buiten met de placenta. Veel vrouwen worden net stressbestendiger, rustiger en genuanceerder wanneer ze moeder worden. Vaardigheden die hen op diverse terreinen van pas kunnen komen. En nee, Voka en Unizo, een jaartje weg van de werkvloer is niet nefast voor de economie. Bij mijn weten gaat het meer dan behoorlijk met de economie in de Scandinavische landen. Moeders die tijd en ruimte krijgen voor kinderen en gezin voelen zich beter in hun vel, hebben minder stress en zijn minder vaak afwezig.

Geef kinderen de kans om op een rustige en geborgen manier op de wereld te komen, zich goed te hechten aan hun ouders en aan hun eigen tempo en vanuit hun vertrouwde basis de wereld te ontdekken. Dat geeft hen vertrouwen, in hun omgeving en in zichzelf…en laat dat nu net onmisbare elementen zijn voor een gezonde ontwikkeling en een optimale geestelijke ontplooïng.

Win/win dus.

Sta me toe nog even in te gaan op het cliche dat doorgaans wordt opgeworpen wanneer het gaat over verlenging van het bevallingsverlof. Het cliche dat stelt dat moeders vereenzamen en niet kunnen wachten om weer aan het werk te gaan. Wel…dat cliche bevat heel wat waarheid. Als je moeders een armetierige 16 weken gunt om op adem te komen terwijl de rest van de wereld, inclusief haar partner, verder rondrent in het rad, dan is de kans reëel dat ze na een paar weken tegen de muren oploopt van eenzaamheid. Een samenleving die moeders en kinderen omarmt en koestert en ruimte voor hen creëert te midden van het leven en de anderen, ipv alleen in hun eigen huisje, dat hebben moeders nodig om het isolement tegen te gaan.  Dat is allesbehalve een samenleving die geïrriteerd met de tong klakt wanneer een kind lawaai maakt, of die moeders die hun kind de borst willen geven in een tearoom of restaurant wegsturen of naar de wc verbannen. Er is geen enkele aanneembare reden waarom een moeder en haar baby alleen thuis zouden moeten zitten, eenzaam en afgesloten van het 'echte' leven.

Misschien kan er iemand eens onderzoeken wat moeders EN de minst weerbare leden van onze samenleving, kinderen, echt nodig hebben om in balans te zijn en om zich vanuit die balans ten volle te kunnen ontplooïen.
Een samenleving is maar zo beschaafd als de manier waarop ze omgaat met de noden van haar individuele leden, in het bijzonder de kwetsbaarste. 

Laten we aub een handvol atypische voorbeelden niet als norm beschouwen en ons op het valse idee brengen dat niets ons in de weg staat en het dus enkel en alleen aan onszelf te danken hebben als het ons, gewone stervelingen, niet lukt om 'de top' te bereiken zonder ons gezin en onszelf tekort te doen.